Roland E-5 to jeden z wczesnych przedstawicieli serii inteligentnych arrangerów Rolanda. Łączył 61-klawiszową dynamiczną klawiaturę, cyfrową syntezę LA, automatyczny akompaniament, 32 Style, Melody Intelligence, Chord Intelligence i wbudowane nagłośnienie stereo. Na początku lat 90. był bardzo ciekawym i nowoczesnym instrumentem do samodzielnego grania.
E-5 powstał w okresie, gdy automatyczny keyboard zaczynał zmieniać się z prostego instrumentu domowego w znacznie bardziej zaawansowanego arrangera. Roland wykorzystał cyfrową technologię LA i połączył ją z inteligentnym rozpoznawaniem akordów, dynamiczną klawiaturą i systemem Music Styles.
Początki arrangerów Rolanda
Pod koniec lat 80. rynek elektronicznych instrumentów domowych bardzo szybko się rozwijał. Coraz większe znaczenie miały keyboardy, które potrafiły samodzielnie tworzyć rytm i automatyczny akompaniament.
Roland rozpoczął tę część swojej historii jeszcze w 1988 roku modelami E-10 i E-20.
E-5 należy do kolejnego etapu rozwoju tej samej idei i według oficjalnej dokumentacji Rolanda pochodzi z 1990 roku.
Dlatego nie przypisuję E-5 roku 1988. W historii Rolanda to właśnie E-10 i E-20 są modelami arrangerów pokazanymi przy roku 1988. E-5 pojawia się w dokumentacji producenta jako model z 1990 roku.
„Intelligent Synthesizer”
Na obudowie E-5 znalazło się określenie Intelligent Synthesizer.
Dobrze pokazuje ono sposób, w jaki Roland postrzegał wtedy tego rodzaju instrument.
E-5 miał nie tylko udostępniać gotowe brzmienia. Miał także reagować na wykonywaną harmonię i samodzielnie budować odpowiedni akompaniament.
Cyfrowy generator wykorzystujący technologię LA.
Automatyczny akompaniament reagujący na akordy.
Style, przejścia, Intro i Ending.
Pełne MIDI IN, OUT i THRU.
LA Digital Synthesis
Źródłem dźwięku E-5 jest LA Digital Synthesis.
To ta sama rodzina technologii cyfrowej, którą Roland rozwijał pod koniec lat 80. w swoich instrumentach wykorzystujących krótkie próbki PCM oraz cyfrowo generowane elementy brzmienia.
W arrangerze technologia ta była wykorzystywana przede wszystkim do zapewnienia szerokiego zestawu gotowych barw:
- fortepianów,
- electric piano,
- organów,
- gitar,
- basów,
- smyczków,
- instrumentów dętych,
- brzmień syntetycznych,
- instrumentów perkusyjnych.
64 pozycje wyboru brzmień
Sekcja Tone Select wykorzystuje osiem banków i osiem numerów, czyli układ 8 × 8.
Brzmienie można wybierać niezależnie dla partii:
- Upper,
- Lower,
- Bass.
Ułatwia to tworzenie prostych warstw i podziałów klawiatury odpowiednich do konkretnego utworu.
61 klawiszy z dynamiką
E-5 posiada 61-klawiszową klawiaturę reagującą na velocity.
Był to istotny element, ponieważ nie każdy domowy keyboard tamtej epoki reagował na siłę uderzenia w klawisze.
Dynamika pozwalała lepiej wykorzystać cyfrowe brzmienia Rolanda i nadawała wykonaniu bardziej instrumentalny charakter.
Bender i modulacja
Po lewej stronie klawiatury znajduje się typowa dla Rolanda dźwignia Bender / Modulation.
Dzięki niej można w czasie rzeczywistym sterować wysokością dźwięku i modulacją, tak jak w klasycznych syntezatorach.
To kolejny element pokazujący, że E-5 miał być czymś więcej niż prostym keyboardem z rytmami.
Intelligent Arranger
Najważniejszą częścią E-5 jest automatyczny arranger.
Instrument rozpoznaje harmonię graną lewą ręką i automatycznie dopasowuje do niej partie akompaniamentu.
Poszczególne sekcje mają osobne regulatory poziomu:
- Upper,
- Lower,
- Accompaniment,
- Bass,
- Drums.
Chord Intelligence
Chord Intelligence pomaga sterować automatycznym akompaniamentem bez konieczności grania wszystkich składników każdego akordu.
Dla muzyka grającego solo było to bardzo wygodne rozwiązanie: jedna ręka mogła prowadzić harmonię i cały zespół akompaniujący, podczas gdy druga wykonywała melodię.
Advanced Arranger
E-5 wyposażono również w funkcję Advanced Arranger.
Pozwala ona wykorzystać bardziej rozbudowane warianty automatycznego akompaniamentu i zwiększyć muzyczną aktywność Style'u.
32 Music Styles
Sekcja Music Style ma cztery banki, po osiem pozycji każdy.
Daje to 32 wbudowane Style.
Jak na początek lat 90. nie chodziła jednak tylko o samą liczbę rytmów. Istotne było to, że Style można było zmieniać podczas wykonywania utworu.
Bardziej rozbudowana wersja Style'u.
Przejście prowadzące do wariacji.
Przejście prowadzące do podstawowej wersji.
Automatyczny początek i zakończenie utworu.
Rytmiczne przerwanie akompaniamentu.
Sterowanie startem i zatrzymaniem akompaniamentu.
Melody Intelligence
E-5 oferuje również Melody Intelligence.
Funkcja wykorzystuje informacje o wykonywanej harmonii do wzbogacania partii melodycznej.
To rozwiązanie stanie się później jednym z charakterystycznych elementów wielu arrangerów Rolanda.
Manual Drums
Instrument może przełączyć klawiaturę w tryb Manual Drums.
Poszczególne klawisze uruchamiają wtedy różne instrumenty perkusyjne, dzięki czemu użytkownik może samodzielnie wykonywać partie rytmiczne.
Trzy rodzaje cyfrowego efektu
E-5 ma wbudowany cyfrowy procesor efektowy oferujący trzy podstawowe ustawienia.
W epoce, gdy zewnętrzny procesor pogłosowy był osobnym urządzeniem, wbudowany efekt był bardzo praktycznym dodatkiem.
Fade In i Fade Out
E-5 posiada funkcję automatycznego Fade In / Fade Out.
Ułatwia ona eleganckie rozpoczęcie lub zakończenie wykonywanego utworu bez konieczności ręcznego operowania głównym regulatorem głośności.
Music Style Cards – dodatkowe akompaniamenty
Możliwości arrangera można rozszerzać przy użyciu opcjonalnych Music Style Cards.
E-5 współpracuje z kartami serii TN-SC1.
Pozwalało to dodać kolejne Style bez konieczności wymiany instrumentu.
E-5 nie ma stacji dyskietek ani współczesnej pamięci wymiennej. Dodatkowe Style dostarczały specjalne karty wkładane do dedykowanego slotu.
Pełne MIDI IN / OUT / THRU
Mimo domowo-arrangerowego charakteru E-5 wyposażono w pełny zestaw klasycznych połączeń MIDI:
- MIDI IN,
- MIDI OUT,
- MIDI THRU.
Instrument może więc współpracować z innymi syntezatorami, modułami i zewnętrznym sekwencerem.
Wbudowane nagłośnienie stereo
E-5 jest instrumentem całkowicie samodzielnym.
Wbudowany system wzmacniający oferuje moc 2 × 5 W stereo.
Do grania przez zewnętrzne nagłośnienie służą osobne wyjścia:
- Left / Mono,
- Right.
Dostępne jest również wyjście słuchawkowe.
Obsługa E-5 opiera się przede wszystkim na fizycznych przyciskach i bezpośrednim wyborze funkcji.
Music Style, Fill-In, Intro/Ending, Variation, Melody Intelligence czy Manual Drums są dostępne bez konieczności przechodzenia przez rozbudowane menu.
E-5 a późniejszy E-30
E-5 i E-30 należą do podobnego okresu rozwoju arrangerów Rolanda, ale nie są identycznymi instrumentami.
Koncentruje się na automatycznym akompaniamencie, LA Synthesis, Chord Intelligence, Melody Intelligence i bezpośredniej grze.
Rozwija tę koncepcję i dodaje między innymi znacznie bardziej rozbudowaną funkcję Composer.
Dlatego w E-5 nie dodaję sześciоścieżkowego Composera, który występuje w E-30. To dwa różne modele o różnym stopniu rozbudowania.
Początek długiej historii serii E
Wczesne instrumenty serii E były początkiem rodziny, którą Roland rozwijał przez wiele kolejnych lat.
Z czasem pojawiało się:
- więcej brzmień,
- większa liczba Style,
- bardziej rozbudowane aranżacje,
- pamięć User Program,
- sekwencery,
- stacje dyskietek,
- coraz bardziej profesjonalne funkcje sceniczne.
W późniejszych latach Roland rozwijał również profesjonalne instrumenty arrangerowe, które coraz częściej trafiały na sceny i do studiów.
Jak E-5 wypada dzisiaj?
Dzisiaj nawet niedrogi arranger oferuje setki brzmień, setki Style, wielościeżkowe nagrywanie, USB i rozbudowane efekty.
Z punktu widzenia parametrów E-5 oczywiście nie może z nimi konkurować.
Ale właśnie ograniczenia są dziś częścią jego charakteru.
Brzmienia LA, rytmy i sposób, w jaki arranger prowadzi automatyczny akompaniament, jednoznacznie kojarzą się z przełomem lat 80. i 90.
E-5 jest dziś interesujący nie dlatego, że zastąpi współczesnego arrangera. Jest interesujący dlatego, że pokazuje początki technologii, z której wyrosły późniejsze rozbudowane instrumenty tego typu.
Najważniejsze dane techniczne
| Model | Roland E-5 |
|---|---|
| Oficjalne określenie | Intelligent Synthesizer |
| Rok | 1990 |
| Klawiatura | 61 klawiszy, velocity sensitive |
| Generator | LA Digital Synthesis |
| Tone Select | 8 banków × 8 numerów |
| Partie klawiatury | Upper / Lower / Bass |
| Arranger | On/Off, Chord Intelligence, Memory, Sync Start, Sync Stop, Advanced Arranger |
| Music Styles | 4 banki × 8 pozycji, czyli 32 |
| Funkcje Style | Variation, Fill In to Variation, Fill In to Original, Break Mute, Intro/Ending, Start/Stop |
| Melody Intelligence | tak |
| Manual Drums | tak |
| Fade | Fade In / Fade Out |
| Reverb | 3 typy: Room, Hall, Delay |
| Pitch | Tune / Transpose |
| Kontroler | Bender / Modulation Lever |
| Music Style Card | TN-SC1 Series |
| MIDI | IN / OUT / THRU |
| Audio Out | Stereo: Left/Mono, Right |
| Headphones | tak |
| Sustain | wejście pedału |
| Wzmacniacz | 2 × 5 W stereo |
| Wymiary | 963 × 320 × 101 mm |
| Masa | 7 kg |
| Zasilacz | zewnętrzny |
Roland E-5 – galeria i archiwum
Roland E-5 pokazuje moment, w którym automatyczny keyboard zaczynał zmieniać się w prawdziwego arrangera.
61 dynamicznych klawiszy, LA Digital Synthesis, 32 Music Styles, Chord Intelligence, Advanced Arranger, Melody Intelligence i cyfrowy efekt tworzyły bardzo ciekawy zestaw możliwości.
Do tego dochodziły fizyczne kontrolery, pełne MIDI IN/OUT/THRU, możliwość dodawania nowych Style z kart oraz samodzielne nagłośnienie stereo.
E-5 nie miał jeszcze rozbudowanego sekwencera czy Composera znanego z późniejszych modeli. Jego głównym zadaniem było inteligentne wspomaganie muzyka podczas grania na żywo.
Dzisiaj jest ciekawym cyfrowym klasykiem z początków serii E i jednym z instrumentów, na których można obserwować, jak rodziła się współczesna koncepcja automatycznego arrangera.