Alesis QS8 (1996)

Flagowy instrument Alesisa

QS8 pojawił się w 1996 roku jako najbardziej prestiżowy instrument klawiszowy w ówczesnej ofercie Alesisa. Firma określała go jako swój flagowy syntezator i wyraźnie kierowała go do zawodowych muzyków, pianistów, producentów oraz użytkowników rozbudowanych systemów MIDI.

Pod względem generatora dźwięku QS8 jest bardzo blisko spokrewniony z QS7. Najważniejsza różnica znajduje się jednak pod rękami muzyka – zamiast 76-klawiszowej półważonej mechaniki QS7 otrzymujemy tutaj pełne 88 klawiszy z ważoną mechaniką młoteczkową.

To zasadniczo zmienia charakter instrumentu. QS8 może pełnić rolę pełnowymiarowego fortepianu scenicznego, a jednocześnie zachowuje wszystkie możliwości syntezatorowe i wielobrzmieniowe serii QS.

88 klawiszy i mechanika młoteczkowa

Najbardziej charakterystyczną cechą QS8 jest pełnowymiarowa 88-klawiszowa, ważona klawiatura typu hammer-action. Mechanizm zaprojektowano tak, aby możliwie dobrze naśladował sposób pracy klawiatury fortepianowej.

Klawiatura reaguje nie tylko na siłę uderzenia w klawisz, ale również na aftertouch. Instrument rozpoznaje także release velocity, czyli szybkość zwolnienia klawisza, co daje generatorowi dodatkową informację o sposobie gry.

W praktyce QS8 jest więc zdecydowanie bliższy cyfrowemu fortepianowi niż typowej lekkiej klawiaturze syntezatorowej. Jednocześnie zachowane zostały klasyczne kółka Pitch Bend i Modulation oraz cztery programowalne suwaki.

Instrument zbudowany jak sprzęt studyjny

Równie poważnie potraktowano konstrukcję samego instrumentu. QS8 otrzymał mocną metalową obudowę oraz charakterystyczne czarne drewniane boczki.

Nie jest to mały ani ultralekki keyboard przeznaczony do przenoszenia pod pachą. QS8 sprawia raczej wrażenie zawodowego instrumentu przygotowanego do intensywnej pracy w studiu i na scenie.

Taka konstrukcja dobrze pasowała do filozofii Alesisa. Firma była przecież bardzo mocno obecna w profesjonalnych studiach nagraniowych za sprawą systemów ADAT, cyfrowych procesorów efektów i urządzeń studyjnych.

16 MB pamięci brzmień

Sercem QS8 jest 16 MB pamięci ROM zawierającej cyfrowe próbki wykorzystywane następnie przez silnik syntezy instrumentu.

Dziś, w epoce bibliotek liczonych w dziesiątkach gigabajtów, wartość 16 MB może wydawać się niezwykle mała. W połowie lat 90. była to jednak bardzo duża biblioteka, a Alesis wykorzystywał ją niezwykle efektywnie.

W pamięci znalazły się między innymi:

• fortepiany akustyczne i elektryczne,
• organy,
• smyczki,
• instrumenty dęte,
• gitary i basy,
• perkusja i zestawy rytmiczne,
• instrumenty etniczne,
• pady i tekstury atmosferyczne,
• klasyczne fale syntezatorowe,
• pętle rytmiczne i efekty dźwiękowe.

Fortepian był jednym z głównych punktów programu

W przypadku QS8 szczególne znaczenie miały brzmienia fortepianowe. Pełna ważona klawiatura wymagała bowiem odpowiedniego materiału dźwiękowego, który potrafiłby wykorzystać jej możliwości.

Alesis przygotował dla QS8 nowe stereofoniczne brzmienie fortepianu koncertowego. W połączeniu z 88-klawiszową mechaniką miało ono pozwolić traktować QS8 również jako poważny instrument pianistyczny.

Fortepiany QS mają charakter typowy dla wysokiej klasy instrumentów cyfrowych swojej epoki – są klarowne, przestrzenne i bardzo dobrze układają się w miksie.

Trochę brzmienia Keith'a Emersona

W historii QS8 pojawia się również bardzo ciekawe nazwisko: Keith Emerson, legendarny klawiszowiec zespołu Emerson, Lake & Palmer.

W bibliotece instrumentu znalazły się fale pochodzące z jego słynnego analogowego systemu modularnego. Dzięki nim QS8 nie ograniczał się do realistycznych instrumentów akustycznych, ale oferował również bardzo interesujące klasyczne barwy syntezatorowe.

Emerson przygotował również fabryczną sekwencję demonstracyjną QS8, pokazującą możliwości nowego flagowego instrumentu Alesisa.

To znacznie więcej niż odtwarzacz próbek

QS8 bywa zaliczany do kategorii sample-playback synthesizers, ale określenie „ROMpler” nie oddaje w pełni jego możliwości.

Próbka jest tutaj dopiero materiałem początkowym. Następnie może zostać przetworzona przez filtr, obwiednie, generatory LFO, modulację wysokości, amplitudy i inne elementy toru syntezy.

Pojedynczy Program może składać się aż z czterech niezależnych warstw Sound.

64 głosy polifonii

QS8 dysponuje 64-głosową polifonią, co w połowie lat 90. było bardzo dobrym wynikiem.

Trzeba jednak pamiętać, że w wielowarstwowej architekturze QS jeden naciśnięty klawisz nie zawsze oznacza wykorzystanie jednego głosu.

Jeżeli Program wykorzystuje dwie warstwy, pojedyncza nuta może wykorzystać dwa głosy. Czterowarstwowy Program może więc zużywać cztery głosy dla jednego naciśniętego klawisza.

640 Programów i 500 Mixów

QS8 oferuje bardzo dużą bibliotekę gotowych ustawień. Do dyspozycji jest łącznie 640 Programów, w tym 512 fabrycznych oraz 128 użytkownika.

Oprócz pojedynczych Programów instrument oferuje 500 konfiguracji Mix: 400 fabrycznych i 100 przeznaczonych dla użytkownika.

Tryb Mix pozwala połączyć do 16 różnych Programów, dzięki czemu QS8 może pracować jako kompletny 16-częściowy moduł dźwiękowy.

16-częściowa wielobrzmieniowość

W studiu QS8 może być sterowany przez zewnętrzny sekwencer i jednocześnie odtwarzać do 16 różnych partii MIDI.

Jeden instrument może więc realizować fortepian, bas, smyczki, perkusję, pady i inne partie całej aranżacji.

W czasach, gdy komputerowe instrumenty programowe nie były jeszcze podstawowym wyposażeniem studia, taka wielobrzmieniowość była niezwykle istotna.

Efekty – jedna z najmocniejszych stron QS8

Alesis był specjalistą od cyfrowych procesorów efektów, dlatego sekcja efektowa QS8 zdecydowanie nie jest jedynie dodatkiem.

Wbudowany procesor wykorzystuje rozwiązania wywodzące się z cenionych procesorów efektowych Alesisa i oferuje cztery niezależne szyny efektów.

Dostępne są między innymi:

• reverb,
• delay,
• chorus,
• flanger,
• pitch effects,
• distortion i overdrive,
• symulacja obracającego się głośnika,
• kombinacje kilku efektów jednocześnie.

Właśnie efekty w dużej mierze odpowiadają za szerokie, przestrzenne i „gotowe” brzmienie wielu fabrycznych presetów QS8.

QS Modulation Matrix

Jedną z najbardziej interesujących funkcji całej serii QS jest rozbudowana matryca modulacji.

Użytkownik może sprawić, że sposób gry będzie bezpośrednio zmieniał zachowanie brzmienia.

• aftertouch może otwierać filtr,
• Mod Wheel może zwiększać vibrato,
• velocity może zmieniać barwę i głośność,
• pedał może sterować wybranym parametrem,
• suwaki mogą zmieniać parametry podczas gry.

Dzięki temu QS8 potrafi reagować na muzyka znacznie bardziej dynamicznie niż typowy instrument ograniczony do wybierania gotowych presetów.

Cztery suwaki do sterowania w czasie rzeczywistym

Na panelu znajdują się cztery programowalne suwaki, które mogą działać zarówno jako kontrolery wewnętrznego generatora, jak i wysyłać komunikaty MIDI.

W niektórych barwach ich funkcje dobrano już fabrycznie. Przykładowo w brzmieniach organowych suwaki mogą pełnić rolę podobną do drawbarów.

Do tego dochodzą klasyczne koła Pitch Bend i Modulation oraz trzy gniazda pedałów: jedno dla sustain i dwa programowalne.

Dwa sloty PCMCIA

QS8 posiada dwa sloty kart PCMCIA, dzięki którym można było znacznie rozbudować możliwości instrumentu.

Alesis oferował serię kart QCard zawierających dodatkowe próbki i Programy.

Po wykorzystaniu dwóch kart pamięć materiału brzmieniowego mogła wzrosnąć z wewnętrznych 16 MB do łącznie 32 MB.

Dostępne były wyspecjalizowane zestawy zawierające między innymi:

• dodatkowe fortepiany,
• instrumenty orkiestrowe,
• klasyczne syntezatory,
• brzmienia world i ethnic,
• instrumenty sceniczne i studyjne.

Sound Bridge – własne sample w QS8

Szczególnie zaawansowaną funkcją był Alesis Sound Bridge.

Za pomocą komputera można było przygotować własne próbki w formacie AIFF lub WAV, dane Programów oraz pliki MIDI, a następnie zapisać je na kompatybilnej karcie Flash RAM lub SRAM.

Dzięki temu QS8 nie musiał być ograniczony wyłącznie do próbek umieszczonych fabrycznie w pamięci ROM.

Odtwarzanie plików MIDI bez sekwencera

QS8 nie posiada klasycznego pokładowego sekwencera, ale potrafi odtwarzać Standard MIDI Files zapisane na odpowiedniej karcie rozszerzeń.

Sekwencję można było więc stworzyć wcześniej na komputerze, zapisać na karcie i podczas koncertu uruchomić bez dodatkowego sekwencera.

W połączeniu z 16-częściową wielobrzmieniowością dawało to bardzo interesujące możliwości sceniczne.

QS8 jako master keyboard

Konstrukcja QS8 jasno pokazuje, że instrument miał być czymś więcej niż tylko syntezatorem.

Pełnowymiarowa klawiatura, aftertouch, programowalne suwaki, trzy wejścia pedałów oraz komplet złączy MIDI pozwalają wykorzystywać go jako centralny kontroler większego systemu.

Na tylnej ściance znajdują się klasyczne:

• MIDI IN,
• MIDI OUT,
• MIDI THRU.

Bezpośrednie połączenie z Maciem lub PC

QS8 wyposażono również w port szeregowy pozwalający na bezpośrednią komunikację z komputerami Macintosh oraz PC.

Nie trzeba było więc koniecznie używać osobnego interfejsu MIDI.

To dziś rozwiązanie historyczne, ale w połowie lat 90. było bardzo praktyczne i ułatwiało korzystanie z edytorów, bibliotek brzmień oraz programu Sound Bridge.

ADAT Optical – prawdziwe DNA Alesisa

QS8 otrzymał rozwiązanie niezwykle charakterystyczne dla Alesisa: optyczne wyjście cyfrowe ADAT.

Pozwalało ono połączyć instrument bezpośrednio z cyfrowymi rejestratorami ADAT oraz kompatybilnymi urządzeniami studyjnymi.

Dzięki temu dźwięk nie musiał być niepotrzebnie konwertowany na sygnał analogowy i ponownie zamieniany na postać cyfrową podczas nagrywania.

QS8 wyposażono również w wejście zewnętrznego zegara 48 kHz służącego do synchronizacji z systemem cyfrowym.

Cztery niezależne wyjścia analogowe

QS8 posiada cztery niezależne wyjścia analogowe:

• Main Left,
• Main Right,
• Aux Left,
• Aux Right.

Można więc traktować je jako dwie pary stereo albo skierować wybrane partie na oddzielne kanały miksera lub zewnętrzne procesory.

To bardzo użyteczna funkcja podczas pracy z 16-częściowym Mixem.

QS7 czy QS8?

Oba instrumenty wykorzystują bardzo podobną architekturę dźwiękową. Różnią się przede wszystkim przeznaczeniem i charakterem klawiatury.

Na scenie

QS8 może pełnić rolę centralnego instrumentu całego zestawu koncertowego.

Tryb Mix pozwala przygotować rozbudowane konfiguracje obejmujące kilka brzmień, splity i warstwy.

Można więc przykładowo połączyć fortepian z padem, dodać smyczki reagujące na dynamikę albo podzielić klawiaturę pomiędzy kilka różnych instrumentów.

Pełny zakres 88 klawiszy sprawia, że nawet bardzo rozbudowane podziały pozostawiają sporo miejsca dla każdej partii.

Jak QS8 brzmi dzisiaj?

Technologia cyfrowa poszła oczywiście bardzo mocno do przodu, ale dobre instrumenty nie starzeją się wyłącznie wraz ze wzrostem liczby megabajtów czy gigabajtów.

QS8 ma swój własny charakter. Wiele brzmień jest szerokich, ciepłych i bardzo dobrze funkcjonuje w aranżacji.

Szczególnie dobrze sprawdzają się:

• fortepiany,
• organy,
• electric piano,
• smyczki,
• basy,
• pady,
• warstwy fortepian + pad,
• klasyczne barwy syntezatorowe.

Co najbardziej zdradza wiek QS8?

Zdecydowanie nie jest to sama jakość wykonania. Najbardziej archaiczna jest dziś obsługa zaawansowanej edycji.

Wyświetlacz LCD jest niewielki, a liczba dostępnych parametrów bardzo duża. W rezultacie programowanie bardziej rozbudowanych brzmień wymaga przechodzenia przez wiele stron menu.

Jest w tym pewien paradoks: QS8 posiada dość oszczędny panel, ale pod nim ukrywa się naprawdę rozbudowany syntezator.

Dlaczego QS8 pozostaje ciekawym instrumentem?

• pełne 88 klawiszy z mechaniką młoteczkową,
• velocity, aftertouch i release velocity,
• 64-głosowa polifonia,
• 16-częściowa wielobrzmieniowość,
• cztery warstwy w pojedynczym Programie,
• rozbudowana matryca modulacji,
• bardzo dobre efekty,
• cztery programowalne suwaki,
• dwa sloty kart PCMCIA,
• możliwość używania własnych próbek,
• odtwarzanie Standard MIDI Files z karty,
• cztery niezależne wyjścia audio,
• cyfrowe wyjście ADAT,
• bezpośrednie połączenie z Maciem lub PC.

Najważniejsze dane techniczne

Alesis QS8 – galeria

QS8 doskonale oddaje stylistykę profesjonalnych instrumentów drugiej połowy lat 90. Długa, 88-klawiszowa obudowa, minimalistyczny panel, czarne wykończenie i charakterystyczne boczki nadają mu bardzo klasyczny, studyjny wygląd.