Korg Pa1X Pro był jednym z najważniejszych profesjonalnych arrangerów początku XXI wieku. Łączył 76-klawiszową półważoną klawiaturę z aftertouch, kolorowy ekran dotykowy, rozbudowaną syntezę, sampler, efekty, procesor wokalny TC-Helicon, setki stylów, SongBook oraz podwójny sekwencer. Był instrumentem zaprojektowanym zarówno do pracy na scenie, jak i tworzenia kompletnych aranżacji.
W chwili premiery Pa1X Pro łączył rozwiązania znane z profesjonalnych workstation Korga z bardzo rozbudowanym automatycznym aranżerem. Kolorowy ekran dotykowy, SongBook, sampler, cztery procesory efektowe, harmonizer TC-Helicon oraz XDS Double Sequencer tworzyły wyjątkowo kompletne środowisko pracy.
Flagowiec serii Pa
Pa1X pojawił się w 2003 roku jako kolejny ważny etap rozwoju profesjonalnych arrangerów Korga.
Wcześniej dużą popularność zdobyły między innymi modele i3 oraz Pa80. W Pa1X firma poszła znacznie dalej, tworząc instrument łączący automatyczny aranżer, workstation, sampler, procesor wokalny i rozbudowany system odtwarzania utworów.
To właśnie w generacji Pa1X Korg po raz pierwszy zastosował określenie RX – Real eXperience. Nie była to osobna metoda syntezy, lecz filozofia projektowania brzmień, stylów i sposobu obsługi instrumentu z naciskiem na naturalność i ekspresję podczas gry.
Pa1X Pro i Pa1X – podobne wnętrze, inne przeznaczenie
Korg przygotował dwa podstawowe warianty instrumentu.
76-klawiszowa półważona klawiatura z velocity i aftertouch, aluminiowa obudowa oraz konstrukcja przygotowana przede wszystkim z myślą o scenie.
61 klawiszy z velocity i aftertouch oraz wbudowany rozbudowany system głośnikowy. Pozostała część architektury była bardzo zbliżona do wersji Pro.
Aluminiowa obudowa i 76 klawiszy
Pa1X Pro od początku wyglądał jak instrument przeznaczony do profesjonalnej pracy.
Aluminiowa obudowa dawała konstrukcji odpowiednią sztywność, a 76-klawiszowa półważona klawiatura oferowała większy zakres niż typowe 61-klawiszowe arrangery.
Klawiatura reaguje zarówno na dynamikę uderzenia, jak i aftertouch.
Na panelu znalazły się między innymi:
- osiem programowalnych suwaków,
- cztery programowalne przyciski,
- cztery pady i przycisk Stop,
- joystick,
- regulacja Master Volume,
- Balance dla sekcji akompaniamentu i sekwencerów.
Kolorowy ekran dotykowy – duży krok naprzód
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Pa1X Pro jest kolorowy, graficzny ekran dotykowy.
W czasach, gdy wiele arrangerów nadal korzystało z niewielkich monochromatycznych wyświetlaczy, bezpośrednia obsługa poprzez ekran wyraźnie upraszczała dostęp do ogromnej liczby funkcji.
Korg wykorzystał doświadczenia zdobyte wcześniej przy stacjach roboczych Trinity i Triton, ale dostosował interfejs do charakteru arrangera.
RX – Real eXperience
RX było jednym z głównych haseł towarzyszących premierze Pa1X.
Chodziło przede wszystkim o to, aby brzmienia i style reagowały bardziej naturalnie na sposób gry.
Wielowarstwowe sample i naturalne szczegóły artykulacyjne.
Dynamiczne zestawy akustyczne i elektroniczne.
Akompaniament projektowany z myślą o bardziej „żywym” charakterze.
Velocity, aftertouch i kontrolery czasu rzeczywistego.
780 fabrycznych brzmień i 48 zestawów perkusyjnych
Generator wykorzystuje rozwiniętą technologię HI Synthesis wspieraną przez RX Technology.
Fabryczna biblioteka zawiera 780 brzmień ROM, w tym stereofoniczny fortepian oraz zestaw kompatybilny z GM2.
Do tego dochodzi 48 fabrycznych Drum Kits.
Użytkownik otrzymuje ponadto pamięć na:
- 256 własnych brzmień,
- 64 własne zestawy perkusyjne.
W dawnych opisach można spotkać liczbę „828 brzmień”. Wynika ona z dodania 780 klasycznych fabrycznych Sounds i 48 Drum Kits. Czytelniej jest jednak traktować te dwie grupy oddzielnie.
62 głosy polifonii
Pa1X Pro oferuje maksymalnie 62 głosy polifonii.
W przypadku automatycznego arrangera polifonia jest dzielona pomiędzy partie wykonywane przez muzyka, sekcję rytmiczną, bas oraz pozostałe ścieżki stylu.
Z dzisiejszej perspektywy 62 głosy nie robią już wielkiego wrażenia, ale w chwili premiery pozwalały tworzyć bardzo rozbudowane aranżacje.
Osiem suwaków także jako drawbary organowe
Programowalne suwaki nie służą jedynie do regulowania poziomów miksera.
W przypadku brzmień organowych mogą pracować jak osiem cyfrowych drawbarów.
Ten sam zestaw kontrolerów może w innym ustawieniu sterować poziomami poszczególnych partii lub innymi parametrami przypisanymi przez użytkownika.
Pełnoprawny sampler
Jedną z największych różnic pomiędzy Pa1X Pro a prostszymi arrangerami jest rozbudowana sekcja samplera.
Instrument potrafi nagrywać i edytować próbki, a także importować materiał zapisany jako:
- WAV,
- AIFF,
- formaty Korga,
- sample i multisample AKAI.
Sampler udostępnia między innymi:
- Loop,
- Cut,
- Normalize,
- Crop,
- Time Slice.
16 MB RAM – z możliwością rozbudowy
Standardowa pamięć samplera ma pojemność 16 MB.
Można ją rozszerzyć do 32 MB za pomocą dodatkowego modułu pamięci.
Dzisiaj megabajty wydają się wręcz symboliczne, ale na początku lat 2000. możliwość załadowania własnych próbek do profesjonalnego arrangera była bardzo ważnym rozwiązaniem.
Dodatkowo instrument posiada dwa miejsca dla opcjonalnych rozszerzeń PCM ROM, które mogą dostarczyć kolejne próbki i programy brzmieniowe.
Cztery stereofoniczne procesory efektów
Pa1X Pro wyposażono w cztery stereofoniczne procesory efektowe.
Każdemu można przypisać jeden z 90 typów efektów.
Obejmują one między innymi:
- pogłosy,
- delay,
- chorus,
- modulacje,
- efekty gitarowe,
- procesory dynamiki,
- kombinacje kilku efektów.
TC-Helicon – wokalista otrzymał własny procesor
Pa1X Pro został zaprojektowany również z myślą o muzyku, który podczas występu śpiewa.
Korg nawiązał współpracę z firmą TC-Helicon i zintegrował profesjonalną sekcję obróbki wokalu.
System umożliwia między innymi:
- tworzenie do czterech głosów harmonii,
- reverb,
- echo,
- kompresję,
- equalizer.
To było bardzo praktyczne rozwiązanie sceniczne: mikrofon można było podłączyć bezpośrednio do instrumentu, a harmonie wokalne były generowane zgodnie z wykonywaną muzyką.
Około 450 fabrycznych stylów
Akompaniament jest oczywiście jedną z najważniejszych części Pa1X Pro.
Fabrycznie instrument oferuje około 450 stylów.
Pamięć Flash może pomieścić maksymalnie 608 stylów, a obszar użytkownika obejmuje 96 User Styles.
Każdy styl wykorzystuje do ośmiu ścieżek automatycznego akompaniamentu.
Styl reaguje na strukturę wykonywanego utworu
Style posiadają kilka elementów, które można przełączać podczas występu, aby akompaniament nie był tylko powtarzającą się pętlą.
W Pa1X Pro pojawiły się między innymi:
- cztery główne Variations,
- Intro,
- Ending,
- Fill,
- Fill 3 / Break,
- Intro 3 / Count In.
Jeden styl może korzystać nawet z kilkudziesięciu wariantów akordowych, dzięki czemu poszczególne ścieżki mogą odpowiednio reagować na różne typy akordów.
Single Touch Settings
Dla każdego stylu można przygotować cztery ustawienia STS – Single Touch Settings.
STS zapisuje konfigurację partii wykonywanych bezpośrednio z klawiatury:
- Upper 1,
- Upper 2,
- Upper 3,
- Lower,
- ustawienia Padów.
Dzięki temu wraz ze zmianą części utworu można natychmiast przywołać inny zestaw brzmień solowych.
SongBook – jedna z najważniejszych funkcji całej serii Pa
SongBook zmienia sposób przygotowania instrumentu do występu.
Zamiast pamiętać, który Style, MIDI File czy ustawienie należy wybrać dla danego utworu, można stworzyć osobny wpis w muzycznej bazie danych.
Z punktu widzenia koncertu SongBook jest niezwykle praktyczny: wybieramy tytuł utworu, a instrument może przywołać właściwy styl, tempo, brzmienia, efekty, transpozycję i STS.
XDS – dwa niezależne sekwencery
Jednym z najbardziej charakterystycznych rozwiązań serii Pa jest XDS – Double Sequencer.
Pa1X Pro posiada dwa niezależne 16-ścieżkowe odtwarzacze/sekwencery.
Może odtwarzać aktualny utwór podczas przygotowywania kolejnego.
Niezależne sterowanie oraz płynne przejście pomiędzy utworami.
Pomiędzy oboma odtwarzaczami można płynnie przechodzić za pomocą suwaka Balance.
Nie należy mylić liczby ścieżek z 40-częściową wewnętrzną wielobrzmieniowością Pa1X Pro. Sam XDS pracuje jako 16 + 16 ścieżek.
Backing Sequence – szybka droga od stylu do utworu
Pa1X Pro może wykorzystać automatyczny styl jako punkt wyjścia do stworzenia pełnej sekwencji.
Funkcja Backing Sequence pozwala nagrać wykonanie oparte na stylu, a następnie dalej pracować nad materiałem w sekwencerze.
To bardzo szybki sposób na stworzenie szkicu aranżacji: najpierw gramy utwór jak na arrangerze, a później możemy edytować poszczególne partie.
Około 200 000 zdarzeń MIDI
Pamięć sekwencera mieści około 200 000 zdarzeń MIDI.
Dzięki temu Pa1X Pro może służyć nie tylko do prostego odtwarzania plików, ale również jako samodzielne stanowisko do tworzenia aranżacji.
Dysk twardy, dyskietki, CD i MP3
Konstrukcja Pa1X Pro bardzo dobrze pokazuje moment przejściowy pomiędzy światem lat 90. a współczesnością.
W jednym instrumencie spotykają się:
- wbudowany dysk twardy,
- stacja dyskietek 3,5″,
- USB do komunikacji z komputerem,
- obsługa CD Audio poprzez CD-RW,
- obsługa MP3.
W zależności od konfiguracji i zainstalowanych rozszerzeń można było odtwarzać także materiał audio oraz rejestrować występ w formacie MP3.
MIDI, Karaoke i audio
Pa1X Pro obsługuje między innymi:
- Standard MIDI Files,
- formaty Karaoke,
- General MIDI,
- pliki MP3 w odpowiednio wyposażonej konfiguracji,
- Audio CD poprzez napęd CD-RW.
Teksty utworów zapisane w kompatybilnych plikach karaoke mogą być prezentowane bezpośrednio na ekranie, a po zastosowaniu interfejsu wideo również na zewnętrznym monitorze.
Instrument przygotowany do dużego zestawu scenicznego
Pa1X Pro oferuje rozbudowany zestaw połączeń.
- cztery analogowe wyjścia audio,
- cyfrowe wyjście S/PDIF,
- dwa wejścia liniowe,
- wejście mikrofonowe z regulacją Gain,
- wyjście słuchawkowe,
- podwójny zestaw MIDI IN/OUT,
- USB Type B,
- wejście Sustain,
- programowalne wejście pedału,
- złącze kontrolera EC5.
Pa1X Pro na scenie
Wiele funkcji Pa1X Pro nabiera sensu dopiero podczas występu.
Muzyk może korzystać jednocześnie z:
- automatycznego stylu,
- czterech partii Real Time,
- STS,
- SongBooka,
- dwóch odtwarzaczy utworów,
- mikrofonu i harmonizera TC-Helicon,
- MP3 lub MIDI,
- programowalnych suwaków i przycisków.
Właśnie dlatego określenie Entertainer Workstation dobrze oddaje charakter instrumentu.
Mnóstwo funkcji, ale szybki dostęp podczas gry
Pa1X Pro był bardzo skomplikowany technicznie, dlatego sama liczba funkcji mogła być problemem.
Korg próbował rozwiązać to poprzez połączenie dotykowego ekranu z fizycznymi przyciskami i programowalnymi kontrolerami.
Użytkownik może więc wejść głęboko w edycję na ekranie, ale najważniejsze funkcje sceniczne nadal pozostają bezpośrednio pod ręką.
Kompatybilność ze starszymi Korgami
Dużą zaletą było również zachowanie zgodności z wcześniejszymi formatami Korga.
Pa1X Pro może wykorzystywać między innymi style z wcześniejszej serii i, a także dane pochodzące z modeli Pa80 i Pa60.
Dla muzyka posiadającego wcześniej rozbudowaną bibliotekę stylów taka kompatybilność miała ogromne znaczenie.
Jak Pa1X Pro wygląda z dzisiejszej perspektywy?
Technicznie współczesne arrangery oferują znacznie większą polifonię, pamięć próbek liczona w gigabajtach, nowoczesne nośniki danych, szybsze procesory i znacznie większe ekrany.
Pa1X Pro pozostaje jednak bardzo interesującym instrumentem, ponieważ wiele rozwiązań, które dziś uznajemy za charakterystyczne dla serii Pa, było tutaj już bardzo wyraźnie rozwiniętych.
Koncepcja kompletnego wpisu przygotowanego dla konkretnego utworu stała się jednym ze znaków rozpoznawczych serii Pa.
Real eXperience rozpoczęło nowy sposób promowania naturalności brzmień i stylów Korga.
Dwa odtwarzacze umożliwiały przygotowanie kolejnego utworu bez zatrzymywania występu.
Integracja zaawansowanego procesora wokalnego pokazała, że arranger ma być kompletnym centrum występu.
Najważniejsze dane techniczne
| Model | Korg Pa1X Pro |
|---|---|
| Rok wprowadzenia | 2003 |
| Typ | Professional Arranger / Entertainer Workstation |
| Technologia | HI Synthesis + RX Technology |
| Klawiatura | 76 klawiszy, półważona, velocity + aftertouch |
| Polifonia | 62 głosy |
| Wielobrzmieniowość | 40 wewnętrznych partii / 16 kanałów MIDI |
| Fabryczne brzmienia | 780 |
| Fabryczne Drum Kits | 48 |
| User Sounds | 256 |
| User Drum Kits | 64 |
| Sampler | Record, Edit, Time Slice |
| Import sampli | WAV, AIFF, KORG, AKAI |
| Sample RAM | 16 MB, rozszerzalne do 32 MB |
| PCM Expansion | 2 sloty, maksymalnie 32 MB dodatkowego PCM |
| Procesory efektów | 4 stereo FX |
| Typy efektów | 90 dla każdego procesora |
| Procesor wokalny | TC-Helicon, do 4 głosów harmonii |
| Real Time Tracks | Upper 1 / 2 / 3 + Lower |
| Performances | 320 |
| Fabryczne Style | około 450 |
| Maksymalna pamięć Styles | 608 |
| User Styles | 96 |
| Ścieżki stylu | 8 |
| STS | 4 ustawienia dla stylu / SongBook |
| Sekwencer | XDS Double Sequencer |
| Ścieżki XDS | 16 + 16 |
| Pamięć MIDI | około 200 000 zdarzeń |
| Backing Sequence | Real Time + Step Record |
| SongBook | programowalna baza utworów |
| Dysk twardy | tak |
| Stacja dyskietek | 3,5″ 2DD / 2HD |
| MP3 | Player / Recorder zależnie od wyposażenia |
| CD-RW | obsługiwany; zapis od OS 2.0 |
| USB | Type B / USB 1.1 |
| MIDI | IN1 / OUT1 / IN2 / OUT2, OUT programowalne jako THRU |
| Wyjścia analogowe | Left / Right / Out 1 / Out 2 |
| Wyjście cyfrowe | S/PDIF coaxial |
| Wejścia | 2 × Line, jedno przełączalne na wejście mikrofonowe |
| Kontrolery | joystick, 8 programowalnych suwaków, 4 programowalne przyciski, 4 pady |
| Wyświetlacz | kolorowy graficzny Touch Screen |
| Wymiary | 1330 × 370 × 120 mm |
| Masa | 19 kg |
Korg Pa1X Pro – galeria
Pa1X Pro jest dziś bardzo ciekawym przykładem tego, jak na początku XXI wieku zmieniała się koncepcja profesjonalnego arrangera.
Nie wystarczały już dobre style i duży bank brzmień. Instrument miał jednocześnie pełnić rolę syntezatora, samplera, sekwencera, odtwarzacza, procesora wokalnego i kompletnego centrum występu.
SongBook, RX Technology, rozbudowane STS, XDS Double Sequencer, sampler i TC-Helicon zapowiadały wiele rozwiązań, które Korg rozwijał później w kolejnych generacjach serii Pa.
Z dzisiejszej perspektywy 62 głosy polifonii czy 16–32 MB pamięci samplera wyglądają skromnie. W 2003 roku Pa1X Pro był jednak wyjątkowo zaawansowanym połączeniem profesjonalnego keyboardu scenicznego i kompletnej stacji aranżacyjnej.