ZADANIA – FUNKCJE (wymierne)
Poniżej są trzy zadania wraz z rozwiązaniami w akordeonie. Zapisy są w MathJax, a wzory wyrównane do lewej.
Zadanie 1
Wyznacz zbiór wartości funkcji wymiernej:
Rozwiązanie
Krok 1: Założenie i przekształcenie równania.
Niech \(\;m=\dfrac{2x^2+x}{2x^2+x+3}\;\). Mnożymy obie strony przez mianownik \((2x^2+x+3)\):
Po przekształceniu:
Przenosimy wszystko na jedną stronę:
Redukujemy i otrzymujemy równanie kwadratowe:
Krok 2: Przypadki szczególne.
Gdy \(m=1\), powyższe równanie daje \(3=0\), więc \(m=1\) nie jest możliwe.
Dla \(m\neq 1\) rozważamy deltę i warunek \(\Delta\ge 0\).
Obliczamy deltę:
Upraszczenie:
Warunek na istnienie rozwiązań:
Krok 3: Wyznaczenie przedziału dla \(m\).
Liczymy deltę tej nierówności kwadratowej:
Wyznaczamy miejsca zerowe:
Krok 4: Zbiór wartości funkcji.
Z uwzględnieniem, że \(m\neq 1\), otrzymujemy:
Zadanie 2
Wyznacz największą wartość funkcji:
Rozwiązanie
Rozwiązanie.
1. Cel analizy mianownika.
Im mniejszy mianownik \(x^2+4x+24\), tym większa wartość funkcji \(f(x)\) (licznik \(40\) jest stały).
2. Sprawdzenie, czy mianownik przyjmuje wartość \(0\).
Zatem mianownik nigdy nie jest równy \(0\), więc \(D_f=\mathbb{R}\).
3. Minimum mianownika.
To funkcja kwadratowa skierowana w górę, więc minimum jest w wierzchołku:
4. Wartość mianownika w wierzchołku:
5. Największa wartość funkcji:
Odpowiedź: największa wartość funkcji wynosi \(2\) i jest osiągana dla \(x=-2\).
Zadanie 3
Udowodnij (bez użycia pochodnej), że funkcja
jest malejąca w przedziale \((-\infty,-1)\).
Rozwiązanie
Zastosujemy definicję funkcji malejącej.
Załóżmy, że \(x_1,x_2\in(-\infty,-1)\) oraz \(x_1<x_2\). Rozważmy różnicę:
Sprowadzamy do wspólnego mianownika:
Analiza znaku:
- \(x_1-x_2<0\) (bo \(x_1<x_2\)),
- \(x_1x_2>1\) (iloczyn dwóch liczb ujemnych mniejszych niż \(-1\) jest dodatni i większy od \(1\)),
- \(2x_1x_2>0\).
Zatem \((x_1-x_2)(x_1x_2-1)<0\), a mianownik jest dodatni, więc:
czyli \(f(x_1)>f(x_2)\). Wniosek: funkcja jest malejąca w \((-\infty,-1)\).